محمد بيومي مهران ( مترجم : سيد محمد راستگو )

17

بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى )

دارد . گفت پروردگارا ، امروز هيچ نگاه دارنده‌اى از عذاب خدا نيست ، بلكه كسى [ حفظ مىشود كه خداوند به او ] رحمت آورده باشد و موج بين آنان حايل آمد ، و [ او ] از غرق شدگان گرديد . و گفته شد : اى زمين ، آبت را فرو بر ، و اى آسمان [ بارانت را ] باز دار . و آب فرو نشانده شد و كار به انجام رسيد و [ كشتى ] بر [ كوه ] جودّى پهلو گرفت و گفته شد : نفرين بر گروه ستمكاران . و نوح پروردگارش را ندا داد و گفت : پروردگارا ، پسرم از خاندان من است . و البته وعده‌ات راستين است و تو بهترين داورانى . گفت : اى نوح ! او از خاندانت نيست . به راستى او [ مرتكب ] كار ناشايست است . پس چيزى را از من مخواه كه به آن علم ندارى . من به تو پند مىدهم كه [ مبادا ] از نادانان باشى و گفت : پروردگارا ، من به تو پناه مىبرم از اينكه از تو چيزى را بخواهم كه به آن علم ندارم . و اگر مرا نيامرزى و به من رحمت نياورى از زيانكاران خواهم بود » [ هود / 42 - 47 ] « 1 » . مفسران در اين باره چند نظر دارند ؛ برخى مىگويند كه فرزند زن او بوده و پسر خود او نبوده است . قتاده مىگويد : از حسن بصرى درباره‌اش پرسش كردم و او گفت : سوگند به خداوند كه پسر او نبوده است . گفتم : خداوند مىفرمايد كه نوح گفت : « انّ ابنى من اهلى » او گفت : نگفته است كه « منّى » و اين اشارت دارد كه وى پسر زن او از شوهرى ديگر بوده است . به او گفتم : خداوند از زبان نوح مىفرمايد : « إِنَّ ابْنِي مِنْ أَهْلِي » و « نادى نُوحٌ ابْنَهُ » و اهل كتاب نيز اتّفاق نظر دارند كه وى پسر او بوده است ، حسن گفت : كيست كه دين خود را از اهل كتاب به دست آورد ، آنان دروغ مىگويند . آنگاه اين عبارت را خواند : « فَخانَتاهُما » . ابن جريج مىگويد : در حالى او را فرا خواند كه گمان مىكرد پسر او است ، حال آنكه پسر زن او بود و زنش در اين باره به او خيانت كرده بود . از اين روى خداوند متعال مىفرمايد : « فَخانَتاهُما » « 2 » . امّا بسيارى از علماى گذشته و حال اين سخن را بس گزاف و ناروا دانسته‌اند ، چنان كه ابن عباس - حبر الامة و ترجمان القرآن - مىگويد : « هرگز زن هيچ پيامبرى بدكاره نبوده است » . فخر رازى در التفسير الكبير مىگويد : قائلان به چنين نظرى به آن فرموده الهى استناد مىكنند كه مىفرمايد : « فَخانَتاهُما » امّا از اين عبارت هرگز بر نمىآيد كه خيانت در همين زمينه بوده كه

--> ( 1 ) . تفاسير معتبر ، ذيل آيات پيش گفته . ( 2 ) . تفسير قرطبى ، ص 3274 .